چه کسی به بیماری آلزایمر مبتلا می شود؟

کلید این بیماری در دست ژن است. اما بررسی دوقلوهای همسان نشان می دهد که ژنها  تعیین کننده ی سرنوشت نیستند.

آیا شما در آینده به آلزایمر مبتلا خواهید شد؟ ژنتیک ممکن است جواب این سوال را داشته باشد. مطالعه ی دوقلوهای همسان نشان می دهد٬ ژن هایی که شما به ارث برده اید حامل خطرهای بسیاری هستند.

این خبر غافل گیر کننده ای است. همانطور که برخی از افراد خطر بیماری آلزایمر را به ارث می برند٬ بسیاری از محققان عوامل محیطی را موثر می دانند. این عوامل ممکن است شامل مواردی باشد که ما با آنها دست به گریبان هستیم٬ یا مواردی که ما آنها را انجام میدهیم و یا انجام نمی دهیم و یا بیماری هایی که ما به آنها مبتلا می شویم.

اما بررسی بین المللی 12000 جفت دوقلوی سوﺋدی ٬ که 4 جفت از آنها همسان بودند٬ به این نتیجه رسیده است که 80% خطر ابتلا به آلزایمر ژنتیکی است.

روانشناس دانشگاه کالیفرنیای شمالی(Margaret Gatz) و همکارانش  یافته هایشان را در ماه فوریه به آرشیوهای روانپزشکی عمومی گزارش می دهند. روانشناس می گوید که در میان موارد مربوط به خطر بیماری آلزایمر٬ به نظر می رسد که تاثیر عوامل ژنتیکی از تاثیر عوامل محیطی مهمتر است.

این به این معناست که خویشاوندان نزدیک فرد مبتلا به آلزایمر نسبت به افرادی که چنین خویشاوندانی ندارند٬ در خطر بیشتری برای ابتلا به آلزایمر هستند. این به این معنا نیست که اگر شما خویشاوند مبتلا به آلزایمر دارید٬ حتماً به آلزایمر مبتلا خواهید شد.

گاتز می گوید که تحت هیچ شرایطی داشتن خویشاوند مبتلا به آلزایمر٬ حتی در دوقلوهای همسان٬ مبتلا شدن فرد به آلزایمر را ضمانت نمی کند.

وقتی یک دوقلو دارای آلزایمر است

تیم گاتز در فهرست دوقلوهای سوﺋدی به دنبال دوقلوهای مبتلا به جنون و بالای 65 سال گشتند. سپس آنها هر کدام از دو قلو ها را برای احتمال ابتلا به آلزایمر آزمایش کردند. اطلاعات وسیع پزشکی و نحوه ی زندگی برای هر کدام از شرکت کنندگان مورد بررسی در دسترس است.

محققان فهمیدند که 80% خطر ابتلا به آلزایمر را عامل وراثت ژنتیکی تشکیل می دهد و عوامل فیزیکی که در میان دوقلوها تقسیم نشده بود٬ همانطور که از قبل به نظر می رسید٬ 20% دیگر را شامل می شد.

اما حتی در میان دوقلوهای همسان که دارای آرایش ژنتیکی یکسان هستند٬ مبتلا شدن یکی از آنان به آلزایمر به معنای مبتلا شدن دیگری نیست.  در میان دوقلوهای همسان مذکر٬ وقتی یکی از برادران به آلزایمر مبتلا می شود٬ دیگری 45% از مواقع دچار آلزایمر می شود.

در میان دوقلوهای همسان مونث٬ وقتی یکی از خواهران به آلزایمر مبتلا می شود٬ دیگری 60% از مواقع دچار آلزایمر می شود.

گاتز می گوید تفاوت بین مردان و زنان این است که زنان طولانی تر از مردان زندگی میکنند و بنابر این بدلیل عمر طولانی تر شانس بیشتری برای ابتلا به بیماری آلزایمر دارند. اگر بیماری آلزایمر فقط ژنتیکی بود٬ یک جفت دو قلوی همسان باید در یک زمان به بیماری مبتلا شوند. اما وقتی هر دو دوقلو به آلزایمر مبتلا هستند٬ در بین زمان ابتلایشان به بیماری 16 سال تفاوت وجود دارد. همین روانشناس می گوید که باید یک فعل و انفعال قوی میان ژن های یک فرد و محیط اطراف او وجود داشته باشد.

برای مثال اگر یک دو قلو هر دو دارای ژن چاقی باشند٬ اگر یکی از آنها چربی کمتری مصرف کند٬ کمتر در معرض چاقی قرار می گیرد. به همین دلیل است که درباره ی خطرات ژنتیکی و خطرات محیطی سخت می توان صحبت کرد.

چگونگی دوری کردن از آلزایمر

ناﺋب رﺋیس امور پزشکی و علمی در انجمن آلزایمر (William H) می گوید که محققان ایده ی خوبی درباره ی خطرات محیطی دارند. او می گوید که ما زمان زیادی است که تشخیص داده ایم که تحصیلات در کاهش دادن بیماری آلزایمر موثر است. و همچنین از استنتاج کردن ایده های اخیر٬ به عوامل خطر بیماری قلبی می رسیم. خطر بیماری آلزایمر به فشار خون بالا وکلسترول بالا و قند خون بالا و چاقی و روش زندگی غیرفعال و کمبود ارتباطات اجتماعی متصل است.

ما نمی توانیم از والدینمان عیب جویی کنیم و نمی توانیم با عوامل ژنتیکی کاری کنبم. ولی ویلیام می گوید که برای از بین بردن خطر ابتلا به آلزایمر می توانیم کارهای بسیاری انجام دهیم. به خصوص در مواردی که بیماری در خانواده شیوع پیدا کرده است:

فعالیت ذهنی

از نظر اجتماعی درگیر بودن با مردم

انجام ورزش های فیزیکی

داشتن رژیم غذایی سالم برای مغز

یکی از محققین به نام گتز می گوید ژنها سرنوشت افراد نیستند. اگر فکر می کنید شما یا کسی که دوستش دارید ممکن است در معرض ابتلا به آلزایمر باشید٬ الان زمان عمل کردن است. او می گوید اگر افراد هرگونه نگرانی در مورد بیماری دارند٬ این مهم است که ارزیابی حرفه ای انجام دهند. ممکن است علل برگشت پذیر از تغییرات شناختی وجود داشته باشد. یا اینکه ممکن است پزشکان بتوانند راه های درمان فیزیکی یا فیزیکی پیشنهاد دهند که می تواند روال تغییرات شناختی را کند کند.

عوامل موثر در ابتلا به بیماری آلزایمر

محققان نمی دانند که دقیقاً چه مواردی موجب بیماری آلزایمر می شود٬ ولی شاید ترکیبی از چند فاکتور باشد.

مغز و بیماری آلزایمر

 

خاصیت های غیرطبیعی خاصی در مغز بیماران مبتلا به آلزایمر پیدا شده است. اما متخصصان نمی دانند که آیا این ویژگی ها علت بیماری هستند یا اینکه نتایج ناشی از بیماری هستند. خاصیت های غیرطبیعی که در مغز افراد مبتلا به آلزایمر کشف شده است به شرح زیر است:

دولایه ای های نوروفیبریلاتوری : سازه های پیچ خورده ای که از بخش عصب تشکیل شده است.

آمیلویید بتا: یک ماده ی چسبناک که انبوه می شود تا ساختارهایی به نام پلاک ها را شکل دهد.

پلاک ها و دو لایه ها به سلول های سالم مغز که آنها را احاطه کرده است٬ آسیب می زند. چون باعث تحلیل رفتن و کوچک شدن مغز می شود.

یکی دیگر از مشخصات آلزایمر این است که سلول های مغز برخی از مواد شیمیایی که به عنوان انتقال دهنده های عصبی برای ارتباط بین عصب ها شناخته شده اند را کمتر تولید می کنند. این مواد شیمیایی شامل استیل کولین٬ سروتونین و نوراپی نفرین هستند.

 

عوامل خطرزا در ابتلا به بیماری آلزایمر

سن: خطر پیشرفت بیماری آلزایمر با افزایش سن٬ افزایش می یابد. با توجه به انجمن آلزایمر٬ 10% از کل افراد بالای 65 سال٬ مبتلا به آلزایمر هستند. و 50% از مردم بالای 85 سال٬ به آن مبتلا هستند.

جنسیت: آلزایمر در زنان بیشتر از مردان تاثیر می گذارد.

سابقه ی خانوادگی: کمتراز 10% از مردم مبتلا به آلزایمر٬ آن را به ارث برده اند.

سندروم غروب: با اینکه دلیل قطعی وجود ندارد افراد مبتلا به این سندروم در سن 30 یا 40 سالگی به آلزایمر مبتلا می شوند.

آسیب سر: بعضی از مطالعات٬ پیوند بین بیماری آلزایمر و صدمه ی شدید سر را نشان داده اند.

سموم محیط زیست: برخی تحقیقات نشان می دهد افزایش قرارگرفتن درمعرض ماده ی خاصی مانند الومینیوم ممکن است فرد را مستعد ابتلا به آلزایمر می کند.

سطح پایین آموزش و پرورش: با اینکه دلیل بطور واضح مشخص نیست٬ برخی مطالعات نشان داده اند که سطح تحصیلات می تواند به افزایش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر٬ مرتبط باشد.

فاکتورهای دیگر: تحقیقات نشان داده اند که میزان کلسترول بالا و فشار خون بالا٬ فاکتورهایی که به مشکلات قلبی مربوط هستند٬ همچنین ممکن است خطر پیشرفت بیماری آلزایمر را افزایش دهند.